Các nhà khoa học Nhật Bản đã phát triển hệ thống tự động sử dụng ánh sáng và dòng chảy để dẫn hướng vật nuôi trong giai đoạn ấu trùng. Công nghệ này được kỳ vọng sẽ giảm tỷ lệ hao hụt, nâng cao tỷ lệ sống của con giống và góp phần tăng hiệu quả sản xuất tôm, cá cùng nhiều đối tượng thủy sản khác.
Điều khiển con giống bằng ánh sáng và dòng nước
Trong sản xuất giống thủy sản, tỷ lệ hao hụt ở giai đoạn ấu trùng và con giống vẫn là một trong những thách thức lớn đối với các cơ sở ương nuôi. Dịch bệnh, biến động môi trường và các thao tác kỹ thuật như chuyển bể, phân đàn hay vận chuyển đều có thể khiến vật nuôi bị stress, suy giảm sức đề kháng và gia tăng tỷ lệ chết.
Để giảm thiểu những tác động này, các nhà nghiên cứu thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Okinawa (OIST, Nhật Bản) đã phát triển một hệ thống tự động sử dụng ánh sáng và dòng nước để dẫn hướng vật nuôi di chuyển giữa các bể nuôi. Công nghệ được kỳ vọng góp phần giảm hao hụt ở giai đoạn đầu đời, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất giống và nuôi thương phẩm.
Theo TS Zdenek Lajbner, trưởng nhóm nghiên cứu, hệ thống ban đầu được thiết kế phục vụ nghiên cứu các loài thân mềm chân đầu như mực và bạch tuộc, vốn rất nhạy cảm với các tác động cơ học trong quá trình thu bắt và vận chuyển sau khi nở.
Khác với phương pháp di chuyển vật nuôi bằng các thiết bị cơ học, hệ thống mới khai thác phản ứng tự nhiên của vật nuôi đối với ánh sáng và dòng chảy để điều hướng chúng giữa các bể nuôi. Cách tiếp cận này giúp hạn chế sự can thiệp trực tiếp của con người, qua đó giảm căng thẳng và nguy cơ tổn thương cho vật nuôi.
Sau các thử nghiệm trên nhiều loài thân mềm chân đầu, nhóm nghiên cứu nhận thấy công nghệ có tiềm năng ứng dụng đối với nhiều đối tượng nuôi thủy sản khác. Theo các nhà khoa học, nhiều loài cá và tôm ở giai đoạn ấu trùng cũng có phản ứng với ánh sáng và dòng chảy, cho phép áp dụng nguyên lý dẫn hướng tương tự trong quá trình ương nuôi.
Nhóm nghiên cứu đang tìm đối tác để thử nghiệm công nghệ tại các trại sản xuất giống thủy sản Ảnh: Thefishsite
Kết quả thử nghiệm cho thấy việc để vật nuôi tự di chuyển theo các tín hiệu môi trường có thể góp phần nâng cao tỷ lệ sống, đồng thời giảm nhu cầu lao động và nâng cao hiệu quả quản lý trong sản xuất giống.
Tiềm năng cho sản xuất giống thủy sản
Ngoài khả năng tự động hóa quá trình ấp nở và chuyển đàn, hệ thống còn được tích hợp các cảm biến kết nối vạn vật (IoT) để giám sát liên tục các chỉ tiêu môi trường như nhiệt độ, độ mặn và ôxy hòa tan. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp phát hiện sớm các biến động bất thường và hỗ trợ điều chỉnh kịp thời.
Nền tảng cũng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động đếm số lượng con giống, phân cỡ, theo dõi hành vi và đánh giá tình trạng sức khỏe vật nuôi. Nhờ đó, các cơ sở sản xuất giống có thể nâng cao độ chính xác trong quản lý đàn nuôi và giảm sự phụ thuộc vào phương pháp quan sát thủ công. Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống được thiết kế theo dạng mô-đun, có thể tích hợp vào các cơ sở sản xuất hiện có hoặc vận hành như một đơn vị tuần hoàn độc lập. Tính linh hoạt này cho phép ứng dụng trên nhiều đối tượng nuôi và quy mô sản xuất khác nhau. Các nhà khoa học cho rằng việc giảm căng thẳng sinh lý cho vật nuôi ở giai đoạn đầu đời có thể cải thiện đáng kể tỷ lệ sống và hiệu quả kinh tế. Nhóm nghiên cứu OIST ước tính, nếu tỷ lệ sống của con giống tăng thêm 15 – 25%, sản lượng thực tế tại các trang trại có thể được cải thiện đáng kể mà không cần mở rộng quy mô nuôi.
Hiện nhóm nghiên cứu đang tìm kiếm đối tác để thử nghiệm công nghệ tại các cơ sở sản xuất giống thương mại, hướng tới thương mại hóa trong thời gian tới.
Nguồn: Báo Con Tôm
OANH THẢO (Theo Thefishsite)
